Imibereho y'Abaturage
Rubavu: Abaturage basenyewe n'umugezi wa Sebeya bahawe amacumbi agera kuri 564
Abaturage basenyewe n’ibiza byatewe n’uruzi rwa Sebeya mu 2023 bahawe amacumbi agezweho 564 yubatswe mu Murenge wa Rugerero, Akarere ka Rubavu, mu rwego rwo kubafasha kongera kwiyubaka.

2026 Ukwakira 22

Abaturage bahuye n’ibiza byatewe n’umwuzure w'amazi y’uruzi rwa Sebeya mu Karere ka Rubavu muri Gicurasi 2023, bashyikirijwe amacumbi agezweho 564 kuri uyu wa 22 Ukwakira 2026, mu rwego rwo kubafasha kubona aho kuba heza no gukomeza kwiyubaka nyuma yo gutakaza imitungo yabo.
Ayo macumbi yubatswe mu Murenge wa Rugerero, Akarere ka Rubavu, mu Ntara y’Iburengerazuba, akaba ari igice cy’ingamba za Leta zo gufasha abaturage bagizweho ingaruka n’ibiza byahitanye ubuzima bw’abantu bikanangiza imitungo myinshi.
Nk’uko tubikesha ikinyamakuru Imvaho Nshya, ayo macumbi yari yarasezeranyijwe abaturage na Perezida wa Repubulika, Paul Kagame, ubwo yabasuraga nyuma y’ibiza byabaye muri Gicurasi 2023, agamije kubahumuriza no kubereka ko Leta izakomeza kubaba hafi.
Leta yashimangiye ko itazatererana abaturage

Minisitiri ushinzwe Ibikorwa by’Ubutabazi, Maj. Gen. (Rtd) Albert Murasira, yashyikirije abaturage ayo macumbi, anabagezaho ubutumwa bwa Perezida Kagame bwo kubashimira ko bakomeje kwihangana nubwo bahuye n’ibibazo bikomeye birimo kubura ababo, gutakaza imitungo no guhungabana.
Yabasabye gukomeza guharanira kwiyubaka, ashimangira ko Leta izakomeza kubafasha, ariko ko na bo bafite uruhare mu kubungabunga amacumbi bahawe.
Yagize ati: “Kuba mwarihanganiye ububabare, ibihombo, ndetse n’ibibazo by’ihungabana mu buryo bw’umubiri mwagize muri byo bihe ubwo ibiza byo muri Gicurasi 2023. Nubwo bamwe muri mwe mwabuze abanyu, ariko mwakomeje guharanira kwiyubaka mu buzima bw’ejo hazaza, rero imvugo ni yo ngiro, Leta ntizigera ibatererana gusa namwe uruhare rwanyu ni ngombwa kugira ngo aya mazu akomeze agire isuku n’umutekano.”

Umuyobozi w’Akarere ka Rubavu, Prosper, na we yasabye abaturage bahawe amacumbi kuyabungabunga no kuyafata neza, kuko ari umutungo wabo uzabafasha kubaho mu buzima burushijeho kuba bwiza.
Yagaragaje kandi ko ubuyobozi bukomeje gufata ingamba zo kugabanya ingaruka z’amazi ya Sebeya, zirimo kubaka inkuta zikomeye ku nkengero z’uruzi n’ibindi bikorwa bigamije kurinda abaturage n’imitungo yabo.
Hazubakwa ibyumba by’amashuri 16
Uretse guhabwa amacumbi, abaturage bazanegerezwa serivisi z’ibanze, zirimo amashuri azafasha abana babo kwiga batagombye gukora ingendo ndende.
Meya Murindwa Prosper yatangaje ko hateganyijwe kubakwa ibyumba by’amashuri 16 hafi y’aho ayo macumbi yubatswe, kugira ngo abana bazabashe kubona uburezi hafi y’ingo zabo.
Yagize ati: “Ntabwo ari amacumbi muhawe gusa, kuko hateganyijwe ko muzubakirwa n’ibyumba by’amashuri 16 aho abana banyu bazigira hafi y’aya mazu yanyu.”
Mu baterankunga bagize uruhare muri gahunda yo gufasha abaturage bagizweho ingaruka n’ibiza harimo Banki y’Isi, yashimiwe uruhare yagize mu bufatanye na Leta y’u Rwanda mu gushakira abaturage amacumbi.
Abahawe amacumbi bibutse ibihe bikomeye banyuzemo
Uwimana Winifrida, ufite imyaka 65 akaba ari umwe mu bahawe icumbi, yabwiye Imvaho Nshya ko atazigera yibagirwa ijoro ibiza byibasiye abaturage, ariko ashimira Leta kuba yarabahaye ubufasha bwihuse, harimo no kubashakira aho kuba by’agateganyo.
Yagize ati: “Ijoro ribara uwariraye. Icyo gihe umuvu w’amazi wasandariye mu nzu zacu, nyuma y’uko imitungo yacu ndetse n’ubuzima bihatikiriye twumvaga ubuzima burangiye, gusa si ko byagenze kuko Leta yacu yatubaye hafi, idufasha aho bishoboka. Ku buryo bafashije no guherekeza mu cyubahiro abacu bahapfiriye.”
Germain Nyirandeze, na we wahawe icumbi, yavuze ko abaturage batigeze batereranwa muri ibyo bihe by’amage, ashimira ubuyobozi bwabafashije guhangana n’ingaruka z’ibiza.
Yagize ati: “Nubwo twabuze abacu n’ibyacu, turashima ubuyobozi bwaduhumurije kuko hari bamwe bari bagize ibibazo by’ihungabana ariko ubu turishimye, turatuje.”
Ibiza bya Sebeya byari byasize abaturage iheru-heru
Mu ijoro ryo ku wa 2 rishyira ku wa 3 Gicurasi 2023, imvura nyinshi yibasiye uturere dutandukanye tw’u Rwanda, harimo na Rubavu, ituma amazi y’uruzi rwa Sebeya yuzura agasandarira mu ngo z’abaturage.
Nk’uko Imvaho Nshya yabitangaje, ibyo biza byasize abaturage 4.235 bagizweho ingaruka, abandi 104 barakomereka, mu gihe abantu 29 bahasize ubuzima.
Ibyo biza kandi byasenye burundu amazu 719, mu gihe andi 855 yangiritse ku buryo igice cyayo cyashoboraga gusanwa.
Minisiteri ishinzwe Ibikorwa by’Ubutabazi (MINEMA) yatangaje ko muri rusange hakoreshejwe amafaranga y’u Rwanda asaga miliyari 16 mu bikorwa byo gushakira amacumbi abaturage basenyewe n’ibiza byibasiye Akarere ka Rubavu.
Gushyikiriza abaturage aya macumbi byahuriranye n’igikorwa cyo kwizihiza Umunsi Mpuzamahanga wahariwe kugabanya ingaruka z’ibiza.
Amacumbi yubatswe afite ibyangombwa by'ibanze
Amacumbi 564 yashyikirijwe abaturage yubatswe ku buryo buri nzu igizwe n’ibyumba bitatu n’uruganiriro. Afite kandi ibyangombwa by’ingenzi birimo umuriro w’amashanyarazi, amazi, ubwiherero, ububiko, uturima tw’igikoni n’ibigega bifata amazi.
Ibi bikorwa remezo bigamije gufasha abaturage kubona imibereho myiza, kuborohereza kubona serivisi z’ibanze no kubafasha kongera kubaka ubuzima bwabo nyuma y’ibiza.
Gahunda yo kubakira abaturage bagizweho ingaruka n’ibiza ni imwe mu ngamba zo kugabanya ibibazo by’imiturire no kongerera abaturage ubushobozi bwo guhangana n’ingaruka z’ibiza, cyane cyane mu bice bikunze kwibasirwa n’imvura nyinshi n’izamuka ry’amazi y’imigezi.





