Abashakanye bataramara imyaka itanu babana bashobora kugabana umutungo igihe batandukanye, ariko urukiko rushobora kudakurikiza ihame ryo kuwugabana ku buryo bungana, rushingiye ku mpamvu zigaragajwe n’umwe muri bo.


Itegeko N° 71/2024 ryo ku wa 26 Kamena 2024 rigenga abantu n’umuryango risobanura uburyo umutungo w’abashakanye ucungwa, ndetse n’uko ugabanywa igihe habayeho ubutane.


Hari abibwira ko iyo abashakanye bamaranye igihe kiri munsi y’imyaka itanu, umwe muri bo atemererwa kugira umugabane ku mutungo w’urugo igihe batandukanye. Icyakora, amategeko y’u Rwanda agaragaza ko imyaka bamaranye atari yo yonyine igena uburenganzira bwabo ku mutungo.

Igihe abashakanye bamaranye si cyo cyonyine kigena igabana ry'umutungo


Mu Rwanda, umutungo w’abashakanye ugengwa n’uburyo bw’imicungire y’umutungo bahisemo igihe bashyingiranwaga.


Itegeko N° 71/2024 riteganya uburyo bune bw’imicungire y’umutungo w’abashakanye, burimo ivangamutungo rusange, ivangamutungo w’umuhahano, ivanguramutungo risesuye n’uburyo bushingiye ku masezerano yihariye y’abashaka gushyingiranwa.


Uburyo bahisemo ni ingenzi mu kumenya umutungo bahuriyeho n’uburenganzira buri wese awufiteho.


Mu gihe bahisemo ivangamutungo rusange, umutungo n’imyenda birebana na wo bigabanywa ku buryo bungana iyo ubwo buryo bw’imicungire busheshwe bitewe n’ubutane cyangwa guhindura uburyo bw’imicungire y’umutungo.


Icyakora, iri hame rifite irengayobora rireba abashakanye bataramara imyaka itanu babana.

Iyo umwe muri bo asabye urukiko ko umutungo utagabanywa ku buryo bungana, urukiko rushobora kubyemera nyuma yo gusuzuma impamvu zatanzwe.

Urukiko rushobora kugena umugabane wa buri wese


Iyo umwe mu bashakanye abisabye mu rubanza rw’ubutane, urukiko rushobora kudakurikiza ihame ryo kugabana umutungo n’imyenda ku buryo bungana.


Icyemezo cy’urukiko gishingira ku mpamvu zatanzwe n’uwasabye, rukareba niba zifite ishingiro.


Iyo rusanze impamvu zatanzwe zifite ishingiro, rushobora kugena umugabane wa buri wese hashingiwe ku ruhare yagize mu kubona umutungo.


Ibi bivuze ko igihe abashakanye bamaranye atari cyo cyonyine gishingirwaho mu kugena umugabane wa buri wese.

Igabana ry'umutungo ntirishingira gusa ku myaka bamaze bashyingiranywe


Ubusanzwe, igabana ry’umutungo w’abashakanye mu gihe cy’ubutane rishingira ku buryo bw’imicungire y’umutungo bahisemo, inkomoko y’umutungo, amategeko abugenga n’icyemezo cy’urukiko igihe habayeho impaka.


Bityo, abashakanye bataramara imyaka itanu bashobora kugira uburenganzira ku mutungo bahuriyeho, ariko umwe muri bo ashobora gusaba ko batagabana ku buryo bungana.


Icyo gihe, urukiko ni rwo rufata icyemezo rushingiye ku mpamvu zatanzwe n’uruhare buri wese yagize mu kubona umutungo.

Mu bindi bihugu igabana ry'umutungo na ryo rigira amabwiriza yihariye


Mu bihugu bitandukanye, amategeko agenga igabana ry’umutungo w’abashakanye mu gihe cy’ubutane agena ibipimo inkiko zigomba kwitaho.


Muri Kenya, Itegeko rigenga umutungo w’abashakanye ryo mu 2013 riteganya ko umutungo ugabanywa hashingiwe ku ruhare rwa buri wese mu kuwubona.


Ku wa 27 Mutarama 2023, Urukiko rw’Ikirenga rwa Kenya rwaciye urubanza rwa JOO v MBO & 2 Others, rugaragaza ko ihame ry’uburinganire bw’abashakanye ridahita risobanura ko buri wese agomba guhabwa 50% by’umutungo igihe batanye.


Urukiko rwagaragaje ko umugabane wa buri wese ugomba kugenwa hashingiwe ku ruhare rwe, haba mu mafaranga cyangwa mu bundi buryo.


Muri Afurika y’Epfo, igihe ishyingirwa ryamaze ni kimwe mu bipimo byitabwaho mu gihe urukiko rusuzuma ubusabe bwo kwambura umwe mu bashakanye inyungu yari gukura mu ishyingirwa.


Mu Bwongereza na ho, igihe ishyingirwa ryamaze, imiterere y’umutungo buri wese afite, uruhare rwa buri wese mu muryango n’ibyo buri wese akeneye mu mibereho ye ni bimwe mu bigenderwaho mu kugena igabana ry’umutungo.


Ibi bigaragaza ko mu bihugu bitandukanye, igihe ishyingirwa ryamaze gishobora kugira uruhare mu kugena umugabane wa buri wese, ariko ntigihita gikuraho uburenganzira ku mutungo.


Icyo amategeko y’u Rwanda asobanura ni uko abashakanye bataramara imyaka itanu babana bashobora kugabana umutungo igihe batanye.


Icyakora, mu gihe bahisemo ivangamutungo rusange, umwe muri bo ashobora gusaba urukiko ko umutungo n’imyenda bitagabanywa ku buryo bungana, urukiko rukabisuzuma rugendeye ku mpamvu zatanzwe n’uruhare rwa buri wese mu kubona umutungo.