Abahinzi bo mu Karere ka Rulindo baravuga ko guhindura imikorere y'ubuhinzi, gukorera mu makoperative, kubona amahugurwa no guhuza umusaruro n'amasoko byabafashije kongera ibyo bejeje, kwiteza imbere no kunoza imibereho y'imiryango yabo.


Babitangaje mu gihe abahinzi bakomeje gushishikarizwa kudafata ubuhinzi nk'igikorwa cyo kubona ibyo kurya gusa, ahubwo bakabufata nk'ubucuruzi bushobora kubabyarira inyungu no kubafasha kugera ku iterambere rirambye.


Mu buhamya bwatanzwe n'abahinzi bo mu Karere ka Rulindo, hagaragajwe ko iyo ubuhinzi bukozwe kinyamwuga, hakitabwa ku mbuto nziza, uburyo bwo guhinga, amahugurwa no gushaka amasoko, bushobora guhindura imibereho y'ubukungu bw'ababukora.

Umuhinzi watangiriye ku masambu mato ubu ahinga kuri hegitari eshanu



Emertha.jpg
Emerita Uwimana, umwe mu bagize Koperative Dukundumurimo

Emerita Uwimana, umwe mu bagize Koperative Dukundumurimo ikorera mu gishanga cyuhirwa cya Muyanza, mu Kagari ka Butare, Umurenge wa Buyoga mu Karere ka Rulindo, avuga ko ubuzima bwe bwahindutse ubwo yahinduraga imyumvire ku buhinzi, akabufata nk'ubucuruzi bugomba kumwinjiriza amafaranga.


Uwimana, ufite abana batatu, avuga ko yatangiye guhinga ibishyimbo by'icyatsi ku buso bwa ari 16, ashoramo amafaranga y'u Rwanda 180.000, nyuma akuramo miliyoni imwe n'ibihumbi 850 Frw, nk'uko yabitangaje.


Nyuma yaje no guhinga urusenda, aho yashoye amafaranga 120.000 Frw kuri hegitari imwe ya kabiri, angana na hegitari 0,5, akuramo miliyoni imwe n'ibihumbi 200 Frw.


Uko yagendaga yunguka, ni ko yagendaga yagura ubuso ahingaho, akanahindura ibihingwa ahitamo bitewe n'ibikenewe ku isoko.


Yagize ati: “Ubu mpinga kuri hegitari eshanu. Bitewe n'uko isoko rihagaze, nshobora guhinga urusenda kuri hegitari eshatu, izindi ebyiri nkazihingaho ibishyimbo by'icyatsi.”


Uwimana avuga ko iterambere rye ryagizwemo uruhare n'Umushinga wa Kabiri wo Kongera Umusaruro w'Ubuhinzi no Kwihaza mu Biribwa (SAIP II), wamufashije kumenya uburyo bugezweho bwo guhinga no kubona ko ubuhinzi bushobora kuba isoko y'amafaranga.


Avuga ko amafaranga yakuye mu buhinzi yamufashije kwishyurira abana be amashuri, korora amatungo, kugura amapikipiki abiri no kubaka amazu atatu akorerwamo ubucuruzi, uretse inzu atuyemo. Afite kandi n'ubuhinzi bukorerwa muri serire.


Uyu mubyeyi avuga ko umutungo we ubarirwa muri miliyoni 65 Frw, mu gihe mbere yari afite umutungo utagera ku bihumbi 500 Frw.


Yagize ati: “Ubuhinzi ni ubucuruzi bukomeye kuko bwamfashije kugera ku bintu byinshi.”

Yashishikarije abandi bahinzi kutitesha agaciro, ahubwo bagafata ubuhinzi nk'umwuga ushobora kubateza imbere igihe bukozwe neza kandi bufite intego.

Ibitunguru byamuhinduriye ubuzima

Damascene.jpg
Jean Damascène Ngendahimana wo muri koperative Dukundumurimo


Jean Damascène Ngendahimana, na we wo muri Koperative Dukundumurimo, avuga ko yatangiye guhinga ibitunguru mu mwaka wa 2020 ku buso bwa ari 10, nyuma agenda yagura ubuso kugeza ageze kuri hegitari imwe.


Ngendahimana avuga ko ahinga ibitunguru mu gihe cy'impeshyi, kuko icyo gihe imvura iba ari nke, bigatuma imyaka ye itangizwa n'amazi menshi.


Yagize ati: “Guhinga ibitunguru birunguka kuko bifata amezi atatu kugeza kuri ane kugira ngo byeze.”


Avuga ko kuri hegitari imwe y'ibitunguru ashoramo hafi miliyoni ebyiri z'amafaranga y'u Rwanda, akizera ko ashobora kwinjiza hagati ya miliyoni eshanu na esheshatu z'amafaranga y'u Rwanda.


Yongeyeho ko asarura hafi toni 17 kuri hegitari, kandi ko koperative yabo igura ikiro cy'ibitunguru ku mafaranga 500 Frw.


Ngendahimana avuga ko iterambere rye ryaturutse ku guhindura uburyo yahingagamo, agategura umurima neza, agakoresha imbuto z'indobanure ahabwa binyuze muri koperative, ndetse akitabira amahugurwa yatanzwe mu rwego rwa SAIP II.


Uyu mushinga wagiye ushyiraho imirima y'icyitegererezo ndetse utegura ingendo zo gusura abandi bahinzi bafite ubunararibonye, kugira ngo bungurane ubumenyi kandi bigire ku byabafashije gutera imbere.


Ngendahimana avuga ko amafaranga akura mu buhinzi yamufashije kuva mu bukode, akubaka inzu ye bwite ndetse akagura n'ubutaka.

Ubu avuga ko umutungo we ubarirwa muri miliyoni 20 Frw.


Ubuhamya bwe n'ubwa Uwimana bugaragaza ko kwiyongera k'umusaruro w'ubuhinzi bisaba ibirenze kugira ubutaka n'amazi. Bisaba kandi ubumenyi, igenamigambi, gukoresha inyongeramusaruro mu buryo bukwiye no kumenya ibihingwa bikenewe ku isoko.

Umusaruro wiyongera, amasoko na yo arakenerwa


Nubwo kongera umusaruro ari intambwe ikomeye, abahinzi bakeneye n'amasoko ahoraho ashobora kwakira ibyo bejeje kugira ngo babone inyungu ihagije.


Vedaste Nisabwe, umucuruzi ugura umusaruro w'ubuhinzi mu Karere ka Kamonyi, avuga ko amaze imyaka itatu agura ibitunguru kuri Koperative Dukundumurimo, kandi ko umusaruro wayo wiyongereye ku buryo bugaragara.


Yagize ati: “Tugitangira kugura umusaruro wabo, ibitunguru byabonekaga byari hafi ya toni 10, ariko ubu bishobora kugera kuri toni 100.”


Nisabwe avuga ko kwiyongera k'umusaruro bifitanye isano n'ikoreshwa ry'imbuto z'indobanure, zitanga ibitunguru byiza kandi bitangirika bitagoranye.


Yongeyeho ko ibitunguru by'aba bahinzi bihangana ku isoko n'ibituruka muri Tanzania, bityo ubuziranenge n'ubushobozi bwo gutanga umusaruro uhagije bikaba ingenzi mu gukurura abaguzi.


Ibi bigaragaza ko guhuza abahinzi n'abaguzi ari kimwe mu bifasha ubuhinzi gutera imbere, kuko bituma amakoperative abona ubushobozi bwo gutanga umusaruro mwinshi, abahinzi na bo bakabona amahirwe yo kuwugurisha.

Amakoperative arashaka kongera umusaruro kuri hegitari


Ibiganiro byo kungurana ubumenyi byahuje abahinzi bo mu Karere ka Rulindo byanabahaye umwanya wo gusuzuma ibibazo bahura na byo no kurebera hamwe uburyo bwo kunoza imikorere y'amakoperative yabo.


Viateur Bagwaneza, uyobora Koperative Kora Ukire Muyanza, yavuze ko ifite abanyamuryango 1.827 bahinga ku buso bwa hegitari 293, mu Mirenge ya Buyoga, Burega na Jabana.


Iyi koperative yibanda ku mboga, imbuto n'indabo, birimo n'ibihingwa bigenewe amasoko yo koherezwa mu mahanga.


Bagwaneza yavuze ko ibiganiro yagiranye n'abandi bahinzi byamufashije kubona uburyo bushya bwo kongera umusaruro, cyane cyane binyuze mu kunoza uburyo bwo guhinga no gukoresha ifumbire y'imborera neza.


Yavuze ko koperative ayoboye ifite gahunda yo kongera ubworozi bw'inkoko kugira ngo ibone ifumbire ihagije, izafasha kongera umusaruro kuri hegitari.


Ibi bigaragaza ko ubuhinzi n'ubworozi bishobora kunganirana, kuko ibisigazwa n'ifumbire bikomoka ku bworozi bishobora gufasha abahinzi kongera uburumbuke bw'ubutaka no kugabanya amafaranga bakoresha mu kubona ifumbire.

Abahinzi b'imboga muri serire barifuza kwagura ibikorwa

Domitilla-768x576.jpg
Domitilla Mukandori, umwe mu bagize Koperative Dukundumurimo


Domitilla Mukandori, umwe mu bagize Koperative Dukundumurimo, avuga ko ibiganiro byo kungurana ubumenyi byamufashije kubona ubundi buryo bwo kongera umusaruro w'imboga zihingwa muri serire.


Mukandori ari mu itsinda ry'abagore icyenda ryahawe inkunga na SAIP II yo kubaka serire bahingamo urusenda n'inyanya.


Avuga ko yigiye ku bandi bahinzi uburyo bwo kunoza imikorere kugira ngo umusaruro wiyongere, kandi ko yifuza gushaka ubundi bufasha bwatuma itsinda ryabo ryagura ibikorwa byo guhinga muri serire.


Ibi biganiro byagaragaje akamaro ko guhuza abahinzi kugira ngo bungurane ubumenyi bushingiye ku byo bakora buri munsi, aho buri wese ashobora kwigira ku byagezweho n'abandi no guhindura uburyo akoramo kugira ngo arusheho gutera imbere.

SAIP II yafashije abahinzi kunoza imikorere


Ibi byagarutsweho mu biganiro byo kungurana ubumenyi byabaye ku wa 27 Ukwakira 2026, byahuje abahinzi n'amakoperative byafashijwe na SAIP II mu Karere ka Rulindo.


Ibyo biganiro byari bigamije guhererekanya ubunararibonye, kwigira ku bahinzi bageze ku musaruro ushimishije no kurebera hamwe ibisubizo by'imbogamizi zikibangamiye umusaruro n'uburyo bwo kuwugeza ku isoko.


Byateguwe n'Ikigo cy'Igihugu gishinzwe Iterambere ry'Ubuhinzi n'Ubworozi (RAB), binyuze mu ishami rishinzwe guhuza ishyirwa mu bikorwa ry'imishinga.


Umushinga SAIP II watangiye ibikorwa mu Ukuboza 2018, ugamije gufasha mu gukoresha neza ubutaka bwari bwaratejwe imbere n'umushinga wabanje wa Land Husbandry, Water Harvesting and Hillside Irrigation, mu gace ka Muyanza.


Muri Rulindo, ukorana n'amakoperative atandatu ari yo Dukundumurimo, Kora Ukire, Kimuyanza, Kotemuru, Mugref na Caprocyu.


Abandi bawungukiramo barimo amatsinda y'abahinzi, ibigo bito n'ibiciriritse, ndetse n'ishyirahamwe ry'abakoresha amazi yo kuhira imyaka rya Twuhire Muyanza.


Uyu mushinga uteza imbere guhinga ibigori, ibishyimbo, ibirayi, imboga n'imbuto, unatanga ubufasha mu kuhira imyaka, guhinga muri serire, gukoresha imashini mu buhinzi, kubungabunga umusaruro umaze gusarurwa no kuwongerera agaciro.

Umusaruro w'ibirayi wageze kuri toni 16 kuri hegitari


Imibare y'ibikorwa by'ubuhinzi muri Muyanza igaragaza ko umusaruro w'ibirayi wavuye kuri toni 12 kuri hegitari mu gihembwe cy'ihinga cya 2024A, ugera kuri toni 16 kuri hegitari mu bihembwe bya 2026A na 2026B.


Ni ukuvuga ko umusaruro w'ibirayi kuri hegitari wiyongereyeho toni enye ugereranyije n'umusaruro wo mu gihembwe cya 2024A.


Umusaruro w'ibigori na wo wavuye kuri toni 3,1 kuri hegitari ugera kuri toni 3,4 kuri hegitari muri icyo gihe.


Naho uw'ibishyimbo wavuye kuri toni 2,7 kuri hegitari ugera kuri toni eshatu kuri hegitari.

Iyi mibare igaragaza impinduka mu musaruro w'ibihingwa by'ingenzi, mu gihe gahunda yo kuhira imyaka, amahugurwa n'ubundi bufasha bigamije gufasha abahinzi gukoresha neza ubutaka bafite.


Gahunda yo kuhira imyaka ya Muyanza ifite ubuso bwa hegitari 2.550, muri zo hegitari 655 zikaba ari zo zimaze kuhirwa. Ubuso bwagenewe kuhirwa ni hegitari 1.100, mu gihe ikigega cy'amazi gifite ubushobozi bwo kubika metero kibe miliyoni 2,3 z'amazi.

Ubuyobozi bushimangira ubufatanye mu kubungabunga ibikorwa remezo


Theoneste-768x576.jpg
Theoneste Rugerinyange Visi Meya w'Akarere ka Rulindo ushinzwe iterambere

Visi Meya w'Akarere ka Rulindo ushinzwe iterambere ry'ubukungu, Theoneste Rugerinyange, yavuze ko SAIP II yagize uruhare mu kongera umusaruro w'abahinzi no kunoza imibereho yabo.


Yavuze ko amahugurwa yahawe abahinzi yabafashije guhindura imyumvire ku buhinzi, bakarushaho kubufata nk'umwuga ushobora kubateza imbere.


Rugerinyange yongeyeho ko ubuyobozi bw'Akarere bwizeye ko inyungu zagezweho binyuze muri gahunda yo kuhira imyaka zizakomeza no mu gihe inkunga y'umushinga izaba yarangiye.


Yashimangiye ko ubufatanye hagati y'abahinzi n'inzego z'ibanze ari ingenzi mu kubungabunga ibikorwa remezo byo kuhira imyaka no kubikoresha neza.


Ibi ni ingenzi kugira ngo ibikorwa byagezweho bitazahagarara igihe umushinga uzaba urangiye, ahubwo bikomeze gufasha abahinzi kongera umusaruro no kubona inyungu mu buhinzi.

Ubuhinzi nk'ubucuruzi bushobora guhindura ubuzima


Ubuhamya bw'abahinzi bo muri Rulindo bugaragaza ko ubuhinzi bushobora kuba isoko y'iterambere ry'umuryango iyo bukozwe bufite intego, hakamenyekana ibihingwa bikenewe ku isoko kandi hagashyirwa imbere uburyo bugezweho bwo guhinga.


Kuva ku bahinzi bashoye amafaranga make bakagenda bagura ubuso bahingaho, kugeza ku makoperative ashaka kongera umusaruro no guhangana ku masoko, bigaragaza ko amahugurwa, ubufatanye n'uburyo bwo gucuruza umusaruro ari bimwe mu byafasha ubuhinzi gutanga inyungu zirambye.


Icyakora, kugira ngo izo nyungu zikomeze kuboneka, birakenewe ko abahinzi bakomeza kunoza imikorere, bakabungabunga ibikorwa remezo byo kuhira imyaka kandi bagashimangira imikoranire n'abaguzi.


Ubutumwa bw'ingenzi abahinzi bo muri Rulindo batanga ni uko ubuhinzi budakwiye gufatwa nk'uburyo bwo kubona ibyo kurya gusa, ahubwo ko bushobora kuba umwuga ubyara inyungu, ugafasha kwishyurira abana amashuri, kubaka amazu, kugura ubutaka no guteza imbere imiryango.