Amakuru
U Rwanda rwasinye amasezerano y’imyaka 10 yo kwakira irushanwa rya Formula 1
U Rwanda rwagiranye amasezerano y’imyaka 10 na Formula 1 yo kwakira African Grand Prix i Bugesera mu ntangiriro za 2030.

2026 Ukwakira 16

U Rwanda rwagiranye amasezerano y’imyaka 10 na Formula 1 yo kwakira irushanwa rya Formula 1 African Grand Prix, rizaba ari ryo risubije iri rushanwa rikomeye rya siporo y’imodoka ku mugabane wa Afurika ku nshuro ya mbere kuva mu 1993.
Nk’uko Formula 1 yabitangaje, iri rushanwa rizajya ribera mu Rwanda mu ntangiriro z’imyaka ya 2030, igihe hazaba hamaze kubakwa umuhanda wihariye wo gusiganiraho imodoka i Bugesera, mu Ntara y’Iburasirazuba.
Aya masezerano ni intambwe ikomeye mu mateka ya Formula 1, kuko Afurika yari imaze imyaka irenga 30 itakira iri rushanwa rikomeye rihuza abashoferi n’amakipe azwi ku rwego mpuzamahanga.
Umuhanda wa Formula 1 uzubakwa i Bugesera

Umuhanda uzajya wakira iri rushanwa uzubakwa i Bugesera, ku birometero bigera kuri 40 mu majyepfo y’Umujyi wa Kigali, hafi y’Ikibuga Mpuzamahanga cy’Indege cya Kigali kiri kubakwa.
Uyu muhanda uteganyijwe kubakwa ku buryo bujuje ibisabwa na FIA, ari yo mpuzamahanga igenzura amarushanwa menshi ya siporo y’imodoka, ku rwego rwa Grade 1, rukenewe kugira ngo wakire amarushanwa ya Formula 1.
Umushinga wo kuwubaka uri muri gahunda yagutse y’iterambere ry’imikino, ubukerarugendo, ibikorwa remezo n’ubucuruzi, iyobowe n’Urwego rw’Igihugu rushinzwe Iterambere (Rwanda Development Board — RDB).
Formula 1 ivuga ko uyu muhanda uzategurwa ku buryo ujyana n’imiterere y’ahantu uzubakwa, harimo n’impinduka z’ubutumburuke zizafasha gutuma isiganwa riba ridasanzwe kandi rishimishije ku bashoferi no ku bakunzi baryo.
Uretse kwakira isiganwa rya Formula 1, aho hantu hateganyijwe kuzajya habera n’andi marushanwa mpuzamahanga y’imodoka, inama, ibitaramo n’ibindi bikorwa bikomeye mu bihe bitandukanye by’umwaka.
U Rwanda rwitezweho guteza imbere ubukerarugendo n’ishoramari
Uyu mushinga ntugamije gusa kwakira isiganwa ry’imodoka, ahubwo uteganyijwe no kuzana inyungu zirambye mu bukungu, guteza imbere ubukerarugendo, gukurura abashoramari no gufasha abanyarwanda kubona ubumenyi n’akazi.
Formula 1 ivuga ko umugabane wa Afurika ufite abakunzi b’iri rushanwa barenga miliyoni 100, kandi ko hafi 60% by’abakunzi baryo bo mu masoko y’ingenzi yo munsi y’Ubutayu bwa Sahara bari munsi y’imyaka 35.
Ibi bituma Afurika ifatwa nk’umugabane ufite amahirwe akomeye yo kwagura abakunzi b’uyu mukino no guteza imbere ibikorwa by’ubucuruzi bijyanye na wo.
U Rwanda rusanzwe rwakira ibikorwa mpuzamahanga bikomeye birimo Shampiyona y’Isi y’Amagare yo mu Muhanda ya UCI, Inama ya FIFA yo mu 2023, Basketball Africa League, ndetse n’Inteko Rusange ya FIA n’ibihembo byayo byo mu 2024.
Formula 1 ivuga ko kwakira African Grand Prix bizaba indi ntambwe mu cyerekezo cy’u Rwanda cyo kuba igicumbi mpuzamahanga cy’imikino, ubukerarugendo, udushya n’ubucuruzi.
Stefano Domenicali: “Uyu ni umunsi ukomeye mu mateka ya Formula 1”
Umuyobozi Mukuru wa Formula 1, Stefano Domenicali, yavuze ko aya masezerano ari intambwe ikomeye mu mateka y’iri rushanwa, kuko azatuma Formula 1 isiganwa ku migabane yose ituwe ku isi.
Yashimiye Perezida wa Repubulika y’u Rwanda, Paul Kagame, Guverinoma y’u Rwanda, RDB, Perezida wa FIA Mohammed Ben Sulayem n’abandi bagize uruhare mu gutegura no kugera kuri aya masezerano.
Domenicali yavuze ko intego atari ugutegura isiganwa rimwe gusa, ahubwo ari ugushyiraho umushinga uzazana inyungu z’igihe kirekire binyuze mu bukerarugendo, ishoramari, guteza imbere ubumenyi no gufasha ubucuruzi bwo mu karere.
Yongeyeho ko kugaruka kwa Formula 1 muri Afurika bizafasha kwegera miliyoni z’abakunzi b’iri rushanwa bari bamaze igihe bifuza kuribona ribera ku mugabane wabo.
Perezida Kagame: “Uyu munsi ni uw’Afurika”

Perezida wa Repubulika y’u Rwanda, Paul Kagame, yavuze ko aya masezerano ari intambwe ikomeye ku mugabane wa Afurika, wari umaze imyaka isaga 30 utakira irushanwa rya Formula 1.
Yashimangiye ko u Rwanda rwishimiye kwakira iri rushanwa no gusangira uwo mwanya n’abakunzi barenga miliyoni 100 bo muri Afurika, cyane cyane urubyiruko ruzabona amahirwe yo kwitabira no kugira uruhare mu iterambere ry’uyu mukino.
Perezida Kagame yavuze ko uyu mushinga utareba gusa isiganwa rizamara iminsi mike, ahubwo ari ishoramari mu hazaza h’u Rwanda.
Yagaragaje ko umuhanda uzubakwa i Bugesera, hamwe n’ikibuga mpuzamahanga cy’indege gishya, bizafasha mu guhanga imirimo, guteza imbere ubumenyi, ubukerarugendo n’ubucuruzi mu Rwanda no mu karere.
Yagize ati intego y’u Rwanda ntiyari iyo kwakira isiganwa rimwe gusa, ahubwo yari iyo gutegura umushinga uzasigira abaturage inyungu zirambye.
FIA yemeye gufatanya n’u Rwanda mu gutegura iri rushanwa

Perezida wa FIA, Mohammed Ben Sulayem, yavuze ko kugaruka kwa Formula 1 muri Afurika ari amateka akomeye ku mukino w’imodoka no ku cyerekezo cyo kuwagura ku isi.
Yavuze ko FIA izakorana na Formula 1 n’abandi bafatanyabikorwa kugira ngo umuhanda uzubakwa mu Rwanda uzuzuze ibisabwa mpuzamahanga.
Ben Sulayem kandi yashimangiye ko uyu mushinga ugomba gufasha guteza imbere impano nshya, gufungura amahirwe ku rubyiruko no kwagura ibikorwa bya siporo y’imodoka muri Afurika.
Isiganwa rya mbere rizaba ryari?
Nubwo amasezerano y’imyaka 10 yamaze gutangazwa, itariki nyayo isiganwa rya mbere rizaberaho ntiratangazwa.
Formula 1 yavuze ko andi makuru ajyanye n’itariki y’isiganwa rya mbere, gahunda yo kubaka umuhanda n’imiterere y’iminsi y’irushanwa azatangazwa mu gihe kiri imbere.
Bityo, isubira rya Formula 1 muri Afurika rizaterwa no kurangiza ibikorwa remezo biteganyijwe no gutegura ibisabwa kugira ngo u Rwanda rwakire irushanwa ku rwego mpuzamahanga.
Iyi gahunda iteganyijwe kuzaba umushinga ukomeye mu iterambere ry’imikino n’ubukerarugendo mu Rwanda, ariko inyungu zawo zizaterwa n’uko ibikorwa bizategurwa, imirimo izahangwa n’amahirwe azagera ku baturage n’abashoramari bo mu gihugu.
