Urubyiruko rwo mu gisekuru kizwi nka Gen Z ruri mu byiciro by'abantu bagaragaje igabanuka rikomeye mu buryo bwo kwishimira ubuzima, nk'uko bigaragazwa n'ubushakashatsi bushya bwakozwe n'ikigo cya Gallup muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika.
Iyi mibare yerekana ko ikibazo cy'imibereho myiza y'urubyiruko kitagarukira gusa ku buzima bwo mu mutwe, ahubwo gifitanye isano n'uko rwumva ubuzima bwarwo muri iki gihe n'icyizere rufitiye ahazaza.
Raporo ya Gallup yasohotse ku wa 4 Ukwakira 2026 igaragaza ko abantu bafite imyaka 18 kugeza kuri 29 bujuje igipimo cy'ubuzima bufatwa nk'ubumeze neza ari 44% gusa.
Iyi mibare iri munsi ho amanota 20 ku ijana ugereranyije na 64% byari byagaragaye mu mwaka wa 2010.
Iyi raporo yakurikiwe n'ibindi bitangazamakuru mpuzamahanga, birimo The New York Post, byagaragaje ko urubyiruko ruri mu bafite ibibazo bikomeye by'ubuzima bwo mu mutwe no kutanyurwa n'imibereho yarwo.
27% by'urubyiruko ruvuga ko rufite depression cyangwa ruri kuyivurirwa
Kimwe mu bintu by'ingenzi byagaragajwe n'ubu bushakashatsi ni ukwiyongera kw'abantu bakiri bato bafite ibibazo bifitanye isano na depression, indwara ishobora kugira ingaruka ku marangamutima, ibitekerezo, imbaraga umuntu agira mu buzima bwa buri munsi n'ubushobozi bwo gukora ibikorwa bisanzwe.
Gallup igaragaza ko 27% by'Abanyamerika bafite imyaka 18–29 bavuze ko bafite depression cyangwa bari kuvurwa kubera icyo kibazo mu mwaka wa 2026.
Iyi mibare yiyongereyeho amanota 11 ugereranyije n'uko byari bimeze mu mwaka wa 2019.
Ubundi bushakashatsi bwa Gallup ku gipimo cya depression bugaragaza ko iki kibazo cyakomeje kwiyongera mu rubyiruko.
Mu mibare y'igihembwe cya mbere kugeza ku cya gatatu cya 2026, 28% by'abantu bafite imyaka 18–29 bavuzweho kugira depression, ugereranyije na 13% bari bari mu cyiciro nk'iki mu mpera za 2017.
Ibi bigaragaza ko ikibazo cy'ubuzima bwo mu mutwe mu rubyiruko kidakwiye gufatwa nk'ikintu cy'agateganyo cyangwa ikibazo cy'umuntu umwe, ahubwo ko gisaba kwitabwaho n'inzego z'ubuzima, imiryango, amashuri n'abandi bafasha urubyiruko.
Icyakora, iyi mibare ntivuga ko buri wese muri Gen Z afite depression, kuko igaragaza gusa igice cy'ababajijwe bavuze ko bafite icyo kibazo cyangwa bari kuvurwa.
Abantu bakiri bato barushaho kutanyurwa n'ubuzima
Ubushakashatsi bwa Gallup ntibwarebye gusa ubuzima bwo mu mutwe, ahubwo bwanasuzumye uko abantu babona ubuzima bwabo muri rusange n'icyizere bafite cy'uko buzagenda neza mu myaka iri imbere.
Mu bantu bafite imyaka 18–29, 44% ni bo bujuje igipimo cya Gallup cy'ubuzima bufatwa nk'ubumeze neza.
Mu mwaka wa 2019 bari 57%, mu gihe mu mwaka wa 2010 bari 64%.
Ibi bivuze ko mu myaka 16, umubare w'abari muri iki cyiciro bagaragaza ko ubuzima bwabo bumeze neza wagabanutseho amanota 20 ku ijana.
Gallup ivuga ko igabanuka rikomeye ryatangiye kugaragara cyane mu gihe cy'icyorezo cya COVID-19 mu 2020, ubwo igipimo cy'abakiri bato babonaga ubuzima bwabo nk'ubumeze neza cyamanutse kikagera kuri 39%, kivuye kuri 57% mu 2019.
Nubwo cyongeye kuzamuka kikagera kuri 51% mu 2023, cyongeye kugabanuka mu myaka yakurikiyeho, kigera kuri 44% mu 2025 no mu mibare y'ibice bitatu bya mbere bya 2026.
Ibi byerekana ko nubwo hari abagiye bongera kumenyera ubuzima nyuma y'icyorezo, hari ibibazo bikomeje kugira ingaruka ku buryo urubyiruko rubona imibereho yarwo n'ahazaza.
Ibyishimo by’abakuze na byo byariyongereye.
Mu gihe urubyiruko rugaragaza kugabanuka kw'uko rwishimira ubuzima, abantu bakuze bo mu cyiciro cya Bakuze n'ababakomokaho mu myaka, cyane cyane abafite imyaka 65 kuzamura, bagaragaje umusaruro utandukanye.
Gallup igaragaza ko 53% by'Abanyamerika bafite imyaka 65 kuzamura bujuje igipimo cy'ubuzima bufatwa nk'ubumeze neza mu 2026.
Mu 2008 bari 38%, bivuze ko iki gipimo cyazamutseho amanota 15 ku ijana.
Iri tandukaniro riragaragaza ko ibibazo by'imibereho myiza bitagaragara kimwe mu byiciro byose by'imyaka.
Abakuze bashobora kuba bafite inyungu mu bijyanye n'umutungo bamaze kwegeranya, uburambe n'uburyo bwo guhangana n'ibibazo, nubwo ibi bitavuga ko buri muntu ukuze abayeho neza kurusha urubyiruko.
Ku rundi ruhande, abakiri bato benshi baba bakiri mu rugendo rwo kwiyubakira ubuzima, gushaka akazi, kwigenga mu bukungu, kubona aho kuba no gushyiraho imishinga y'ahazaza.
Imibereho ihenze n'ibibazo by'akazi biri mu bishobora kugira uruhare
Mu gusobanura ibishobora kugira uruhare mu kugabanuka kw'uko urubyiruko rwishimira ubuzima.
amakuru ya Gallup n'ibindi bitangazamakuru agaragaza ibibazo by'ubukungu, ingaruka z'icyorezo, intege nke mu mibanire n'abandi ndetse n'ibibazo by'ubuzima bwo mu mutwe.
Kugorwa no kubona inzu umuntu ashobora kwishyura, igitutu cyo kwibeshaho, gushaka akazi no kutamenya neza uko ejo hazaza hazaba hameze bishobora gutuma bamwe mu rubyiruko bumva ko kugera ku ntego zabo bigenda bigorana.
Hari kandi impungenge zijyanye n'impinduka mu isoko ry'umurimo, zirimo ikoreshwa ry'ikoranabuhanga n'ubwenge buhangano (AI), bishobora gutuma bamwe bibaza ku mahirwe bazabona mu gihe kiri imbere.
Imibanire n'abandi na yo irimo kugabanuka
Imibare ya Gallup igaragaza izindi mpinduka zishobora gufasha gusobanura uko urubyiruko rwiyumva mu buzima bwa buri munsi.
Mu bantu bafite imyaka 18–29, 47% ni bo bemeranyije n'igitekerezo cy'uko umubano wabo n'uwo bashakanye, uwo bakundana cyangwa inshuti ya hafi urushaho gukomera.
Iyi mibare yagabanutseho amanota 18 ugereranyije na 2019.
Nanone, 64% bavuze ko bagize ibihe by'ibyishimo ku munsi wabanje kubazwa, umubare wagabanutseho amanota 17 ugereranyije na 2019.
Abavuze ko bumva bakora neza kandi bagira umusaruro buri munsi mu minsi irindwi ibanziriza ubushakashatsi bari 28% gusa.
Mu gihe abavuze ko bageze ku ntego nyinshi bari barihaye mu mezi 12 yari ashize bari 31%.
Iyi mibare igaragaza ko ikibazo kitareba gusa uko abantu biyumva mu mutwe, ahubwo kinareba uko bishimira ibikorwa bya buri munsi, umubano wabo n'abandi n'uko bumva batera imbere mu buzima.
Gen Z ni bande?
Gen Z ni izina rikoreshwa ku bantu bavukiye hagati ya 1997 na 2012.
Mu mwaka wa 2026, abo muri iki gisekuru bafite imyaka iri hagati ya 14 na 29, nubwo ubushakashatsi bwa Gallup buvugwa muri iyi nkuru bwibanze ku bantu bakuru bafite imyaka 18–29.
Ni igisekuru cyakuranye n'ikoranabuhanga rya internet, telefone zigezweho n'imbuga nkoranyambaga. Ibi ni bimwe mu biranga igihe bakuriyemo, ariko ntibihagije kugira ngo hemezwe ko ikoranabuhanga ari ryo ryonyine ritera ibibazo by'ibyishimo cyangwa ubuzima bwo mu mutwe.
Ubundi bushakashatsi bwa Gallup bwakozwe ku rubyiruko rwa Gen Z mu 2023 na bwo bwagaragaje ko hari abumva badafite intego isobanutse mu buzima, abahura n'amaganya ndetse n'abadafite icyizere gihagije ku byo bakora buri munsi.
Icyakora, ubwo bushakashatsi bwagaragaje ko igice kinini cy'abari babajijwe cyavuze ko cyishimye ku rugero runaka, bityo bidakwiye gufatwa nk'aho Gen Z yose ibayeho mu mibereho mibi.
Ubu bushakashatsi bwakozwe gute?
Raporo ya Gallup yasohotse ku wa 4 Ukwakira 2026 ishingiye ku bushakashatsi bwakorewe ku rubuga rwa internet mu mezi ya Gashyantare, Gicurasi na Kanama 2026.
Abantu 15.156 bakuze bo muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika ni bo bari mu matsinda yabajijwe muri ibyo bihe bitatu.
Mu gupima uko umuntu yishimira ubuzima, Gallup ikoresha uburyo busaba umuntu kwishyira ku gipimo kimeze nk'urwego rufite amanota kuva kuri zeru kugeza ku icumi.
Umuntu ufatwa nk'ubayeho neza ni uha ubuzima bwe bwo muri iki gihe amanota nibura arindwi, akanaha ubuzima yiteze mu myaka itanu iri imbere amanota nibura umunani.
Bityo, kuvuga ko 44% by'urubyiruko bujuje icyo gipimo ntibivuze ko 56% bose bafite indwara yo mu mutwe cyangwa ko bose batishimye. Bisobanura ko batageze ku bipimo byombi Gallup yashyizeho kugira ngo umuntu ashyirwe mu cyiciro cy'ababayeho neza.
Umwanzuro
Ibyavuye muri ubu bushakashatsi birerekana impinduka zikomeye mu buryo abakiri bato bo muri Amerika babona ubuzima bwabo.
Igabanuka ry'abavuga ko babayeho neza, kwiyongera kw'abavuga ko bafite depression cyangwa bari kuyivurirwa, ndetse no kugabanuka kw'ibyishimo bya buri munsi ni ibimenyetso bisaba ko ubuzima bwo mu mutwe n'imibereho y'urubyiruko bihabwa umwanya ukomeye.
Nubwo imibare idashobora guhagararira urubyiruko rwo ku isi hose, inatanga isomo ry'uko imibereho myiza idaterwa gusa no kubona amafaranga cyangwa kugira ibikoresho bigezweho.
Umutekano w'ubukungu, imibanire myiza, kumva ko umuntu afite intego n'icyizere cy'ahazaza na byo bifite uruhare mu buryo abantu babona ubuzima bwabo.
