Igipimo cy’ubushomeri mu Rwanda cyageze kuri 15,6% muri Kanama 2026, kivuye kuri 13,4% muri Kanama 2025, kigaragaza ko umubare w’abashaka akazi ariko batakabona ukomeje kuba ikibazo ku isoko ry’umurimo mu gihugu.
Nk’uko Ikigo cy’Igihugu cy’Ibarurishamibare mu Rwanda (NISR) kibitangaza muri raporo y’ibarurishamibare ry’umurimo, abantu 877.716 bari mu bushomeri muri Kanama 2026, mu gihe abari bafite akazi bari 4.752.916.
Iyi mibare igaragaza ko mu bantu 8.808.239 bari mu kigero cy’imyaka yo gukora, bangana na 63,9% bari ku isoko ry’umurimo, ni ukuvuga ko bari bafite akazi cyangwa bashakaga kukabona.
Urubyiruko n’abagore ni bo bafite ubushomeri buri hejuru
Raporo ya NISR igaragaza ko ubushomeri butari ku rugero rumwe mu byiciro bitandukanye by’abaturage. Mu rubyiruko ruri hagati y’imyaka 16 na 30, igipimo cy’ubushomeri cyageze kuri 18,8%, mu gihe ku bantu bafite imyaka 31 kuzamura cyari 13,1%.
Mu bagore, ubushomeri bwari kuri 18,3%, mu gihe mu bagabo bwari kuri 13,3%.
Iyi mibare igaragaza ko kubona akazi bikomeje kuba ingorabahizi cyane ku rubyiruko ruri kwinjira ku isoko ry’umurimo no ku bagore, ugereranyije n’ibindi byiciro byagaragajwe muri raporo.
Serivisi ni zo zitanga akazi ku bantu benshi
Nubwo ubushomeri bwazamutse, urwego rwa serivisi ni rwo rwakomeje kugira uruhare runini mu gutanga akazi mu Rwanda.
Nk’uko imibare ya NISR ibigaragaza, uru rwego rwatanze akazi ku bantu bangana na 45,6% by’abafite akazi. Ubuhinzi bwari bufite uruhare rwa 34,2%, mu gihe inganda zari kuri 20,2%.
Ibi bigaragaza uruhare rw’inzego zitandukanye mu guha abaturage akazi, nubwo imibare yonyine itagaragaza niba ako kazi gahagije, gahemba neza cyangwa gahoraho.
Ikibazo cy’umurimo ntikigarukira ku badafite akazi gusa
Raporo ya NISR inagaragaza ko hari n’ikibazo cy’abaturage badakoreshwa neza ku isoko ry’umurimo, barimo abadafite akazi ariko bashobora gukora, abifuza gukora amasaha menshi kurusha ayo bakora, n’abandi bashobora gukora ariko batari gushaka akazi muri icyo gihe.
Igipimo cy’ikoreshwa ridahagije ry’umurimo (labour underutilisation rate) cyageze kuri 61,8% muri Kanama 2026, kivuye kuri 56,7% muri Kanama 2025. Mu bagore cyari 68,6%, mu gihe mu bagabo cyari 54,7%.
Ibi bigaragaza ko ikibazo cy’umurimo kidapimwa gusa harebwa abadafite akazi, ahubwo ko hakenewe no kureba niba abafite akazi babona amasaha ahagije yo gukora n’amahirwe abafasha kwiteza imbere.
Gukomeza guhanga imirimo ni ingenzi
Imibare ya NISR igaragaza ko ubushomeri, cyane cyane mu rubyiruko no mu bagore, bukomeje kuba imwe mu mbogamizi ku isoko ry’umurimo mu Rwanda.
Gukomeza guteza imbere ibikorwa by’ubucuruzi, inganda, ubuhinzi bugezweho n’izindi serivisi bishobora gufasha mu kongera amahirwe y’akazi.
Icyakora, kugira ngo ikibazo kigabanuke mu buryo burambye, ni ngombwa ko haboneka imirimo ihagije, ifite umusaruro kandi ijyanye n’ubumenyi n’ubushobozi by’abashaka akazi.
Iyi mibare ishingiye kuri raporo ya NISR y’ibarurishamibare ry’umurimo yo muri Kanama 2026, igaragaza uko isoko ry’umurimo ryari rihagaze muri icyo gihe.





