Icyorezo cya Ebola gikomeje guteza impungenge muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), nyuma y'uko imibare mishya yatangajwe n'ubuyobozi bw'igihugu igaragaje ko abantu 5,026 bamaze guhitanwa na cyo, mu gihe abamaze kwandura bagera ku 10,351.
Iki cyorezo giterwa na virusi yo mu bwoko bwa Bundibugyo, kikaba gikomeje gukwirakwira mu bice bitandukanye bya RDC ndetse no mu bindi bihugu, bituma inzego z'ubuzima muri Afurika n'ibindi bice by'isi zikaza ingamba zo kukirwanya.
Amakuru yatangajwe agaragaza ko iki cyorezo kimaze kuba icya kabiri mu mateka y'ibyorezo bya Ebola byahitanye abantu benshi ku isi, kikaba kibanzirizwa gusa n'icyabaye muri Afurika y'Iburengerazuba hagati ya 2014 na 2016.
Imibare yatangajwe na Minisiteri y'Ubuzima muri RDC igaragaza ko mu bantu 10,351 banduye, 5,026 bamaze gupfa, mu gihe 2,788 bamaze gukira.
Ibi bivuze ko hafi kimwe cya kabiri cy'abandura iki cyorezo batakibasha kurokoka.
Cyageze mu ntara umunani za RDC
Kuva iki cyorezo cyatangazwa ku mugaragaro muri Gicurasi 2026, cyakomeje kwiyongera, kigera mu ntara umunani muri 26 zigize Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo.
Imibare igaragaza ko cyamaze kugera mu duce 67 tw'ubuvuzi, aho intara ya Ituri n'iya Kivu y'Amajyaruguru ari zo ziri mu byibasiwe cyane.
Ikibazo gikomeye ni uko abantu benshi bandura batari mu rutonde rw'abari basanzwe bakurikiranwa n'inzego z'ubuzima kubera ko bahuye n'abarwayi.
Ibi bituma kumenya aho ubwandu buturuka no gukurikirana abo bushobora kuba bwaragezeho bigorana.
Raporo ya Associated Press igaragaza ko hafi 80% by'abandura bashya batari mu bantu bari basanzwe bazwi nk'abahuye n'abarwayi ba Ebola.
Ikindi gihangayikishije inzego z'ubuzima ni uko hafi kimwe cya gatatu cy'abapfa bazira iki cyorezo baba batageze mu bigo byabugenewe ngo bahabwe ubuvuzi mbere yo kwitaba Imana.
Ebola imaze kugera no mu bindi bihugu bya Afurika
Nubwo RDC ari cyo gihugu cyibasiwe cyane, iki cyorezo cyamaze kugaragara no mu bindi bihugu, ibintu byongereye impungenge z'uko gishobora gukomeza gukwirakwira.
Ibihugu byagaragayemo ubwandu bufitanye isano n'iki cyorezo birimo:
Kenya: Hamaze kwemezwa abantu umunani banduye, barimo babiri bapfuye.
Nigeria: Hemejwe umurwayi umwe wanduye Ebola.
Uganda: Na yo yagaragayemo ubwandu bw'iyi virusi, nubwo umurwayi wa nyuma yemejwe muri iki gihugu yakize agasohoka mu bitaro muri Nyakanga 2026.
Ikindi ni uko mu Bufaransa na ho hagaragaye umurwayi umwe wari wagarutse avuye muri RDC, ariko nyuma yakize asohoka mu bitaro.
Ibi byatumye iki cyorezo gifatwa nk'icyageze mu bice bitatu bya Afurika, ibintu bigaragaza uburyo gikomeje kugira ubuso bunini mu gukwirakwira.
Ibibazo by'umutekano n'ibura ry'ibikoresho bikomeje kubangamira urugamba rwo kuyirwanya
Nubwo inzego z'ubuzima zikomeje gushyiraho ingamba zo guhangana na Ebola, hari imbogamizi zikomeye zituma kuyihashya bigorana.
Muri zo harimo intambara n'umutekano muke mu bice bimwe bya RDC, ibura ry'ibikoresho birinda abakozi b'ubuzima, kutizerana hagati y'abaturage n'abashinzwe ibikorwa byo kurwanya icyorezo, ndetse n'abakozi batinda guhembwa.
Ikibazo cy'umutekano cyarushijeho kugaragara nyuma y'uko umukozi w'ubuzima yishwe, undi agakomeretswa bikomeye ubwo bari mu bikorwa byo gukurikirana amakuru y'abashobora kuba baranduye Ebola mu gace ka Bafwasende.
Ibi byatumye inzego mpuzamahanga zigaragaza ko kurinda abakozi b'ubuzima ari ingenzi kugira ngo ibikorwa byo kurwanya iki cyorezo bikomeze neza.
Ebola ya Bundibugyo nta rukingo cyangwa umuti wihariye byemejwe ifite
Ikindi gitera impungenge ni uko ubwoko bwa Ebola bwitwa Bundibugyo bwateje iki cyorezo butarabonerwa urukingo cyangwa umuti wihariye byemejwe byo kuwuvura.
Abanduye bahabwa ubuvuzi bugamije kugabanya ibimenyetso by'indwara no gufasha umubiri guhangana n'ingaruka zayo.
Ebola ishobora kwandura umuntu binyuze mu guhura n'amaraso cyangwa andi matembabuzi y'umubiri w'umuntu uyirwaye, umurambo w'uwishwe na yo, ndetse n'ibikoresho byanduye iyo umuntu abikozeho adafashe ingamba zo kwirinda.
Ibimenyetso byayo bishobora gutangira kugaragara hagati y'iminsi ibiri na 21 nyuma yo kwandura.
Harimo umuriro, umunaniro ukabije, kubabara imikaya, umutwe, kuribwa mu muhogo, kuruka no guhitwa.
Ishami ry'Umuryango w'Abibumbye ryita ku Buzima (OMS/WHO) rikomeje gukorana n'inzego z'ubuzima mu bihugu byibasiwe, mu bikorwa birimo gukurikirana abanduye, gupima abantu bakekwaho ubwandu no gufasha abarwayi.
Iki cyorezo gikomeje kuba imwe mu mbogamizi zikomeye z'ubuzima rusange muri Afurika, mu gihe inzego z'ubuzima zihatira kugikumira mbere y'uko gikomeza kugera mu bindi bihugu.
