Abashakashatsi bagaragaje ko hari abantu bashobora gukora ibikorwa bifitanye isano n'imibonano mpuzabitsina bari mu bitotsi, batabizi kandi ntibabyibuke bamaze gukanguka. Iyi ndwara yitwa Sexsomnia, ikaba ishobora kugira ingaruka ku buzima bw'abayirwaye, abo babana ndetse n'imibanire yabo.
Hari indwara zifata abantu mu gihe basinziriye, zigatuma bakora ibintu batabasha kumenya cyangwa kwibuka bamaze gukanguka. Muri zo harimo Sexsomnia, indwara idasanzwe yo mu itsinda ry'indwara zizwi nka Parasomnias, zirangwa n'imyitwarire cyangwa ibikorwa bidasanzwe bibaho mu gihe umuntu asinziriye cyangwa akanguka.
Umuntu ufite iyi ndwara ashobora kwikinisha, gukorakora uwo baryamanye, kuvuga amagambo ajyanye n'imibonano mpuzabitsina, gukora ingendo z'umubiri zifitanye isano na yo cyangwa kugerageza kuyikora n'uwo bari kumwe mu buriri.
Ikiranga iyi ndwara ni uko umuntu ashobora gukora ibyo bikorwa atari maso neza, kandi akenshi ntabibuke amaze gukanguka. Ibi bituma hari igihe uwo babana ari we ubanza kubona ko hari imyitwarire idasanzwe ibaho mu gihe undi asinziriye.
Ubushakashatsi bugaragaza iki ku bantu barwaye Sexsomnia?
Ubushakashatsi bwakozwe muri Noruveje mu 2025, bwasohotse mu kinyamakuru cya siyansi Archives of Sexual Behavior, bwagaragaje imibare itanga ishusho y'uburyo iyi ndwara ishobora kugaragara mu bantu.
Abashakashatsi babajije abantu 1.002, barimo abagabo 508 n'abagore 494, bakusanya amakuru ku myitwarire yabo mu gihe basinziriye n'ibindi bibazo bijyanye n'ibitotsi.
Ibyavuye muri ubwo bushakashatsi byagaragaje ko 10,5% by'ababajijwe bavuze ko hari igihe mu buzima bwabo bagize ibimenyetso bya Sexsomnia, mu gihe 6,1% bavuze ko babyigeze mu mezi atatu yari abanje gukorwa ubushakashatsi.
Mu mibare yagaragajwe, abagabo bagaragaje amahirwe yo kugira amateka y'iyi ndwara aruta ay'abagore inshuro zigera kuri 1,58, nyuma y'uko abashakashatsi bazirikanye ibindi bintu bishobora kugira uruhare muri yo.
Ubushakashatsi kandi bwagaragaje ko 6,5% by'abari barigeze kugira iyi ndwara bavuze ko ibimenyetso byayo byabagaragaragaho nibura rimwe mu cyumweru mu gihe cy'amezi atatu yari abanje.
Mu bikorwa byagaragaye cyane harimo kwikinisha, byavuzwe na 5,4% by'abitabiriye ubushakashatsi, no gukorakora undi muntu mu buryo bw'imibonano mpuzabitsina, byagaragajwe na 4%.
Abavuze ko bakoze imibonano mpuzabitsina yuzuye bari 1,8%, mu gihe 2,6% bavuze ko bigeze kuyitangiza basinziriye.
Iyi mibare igaragaza ko Sexsomnia ishobora kugaragara mu buryo butandukanye, ariko ko atari buri muntu uyirwaye ugira imyitwarire imwe n'iy'undi.
Ni ngombwa kumenya ko ubu bushakashatsi bwari bushingiye ku bisubizo abantu batanze ubwabo, atari isuzuma ry'abaganga ryakorewe buri wese mu bitabiriye ubushakashatsi.
Bityo, imibare yabwo ntikwiye gufatwa nk'igipimo cy'abantu bose ku isi barwaye iyi ndwara.
Sexsomnia iterwa n'iki?
Abashakashatsi basobanura ko iyi ndwara ifitanye isano n'uburyo ubwonko bukora mu gihe umuntu asinziriye. Ishobora kubaho igihe umuntu atarakanguka neza, ariko ibice bimwe by'ubwonko bishinzwe kugenzura ibikorwa by'umubiri bigatangira gukora.
Mu gihe umuntu asinziriye, ubwonko ntibuhagarika imikorere yabwo yose. Hari ibyiciro bitandukanye by'ibitotsi, kandi Sexsomnia ikunze kugaragara mu cyiciro cya Non-Rapid Eye Movement (NREM), cyane cyane mu bitotsi byimbitse.
Ibi bishobora gutuma umuntu akora ibikorwa runaka atabanje kubitekerezaho cyangwa ngo abe azi neza ibiri kuba.
Hari ibintu bitandukanye ubushakashatsi bwagiye buhuza no kugaragara cyangwa kwiyongera kw'ibimenyetso by'iyi ndwara.
Muri byo harimo:
Kubura ibitotsi bihagije: Gusinzira amasaha make cyangwa kugira gahunda idahoraho yo kuryama bishobora gutuma imyitwarire idasanzwe mu bitotsi yiyongera.
Kunywa inzoga: Inzoga zishobora guhungabanya imikorere isanzwe y'ibitotsi, bikagira uruhare mu kugaragara kw'ibimenyetso bya Parasomnias.
Sleep Apnea: Iyi ni indwara ituma umuntu ahagarika guhumeka inshuro nyinshi mu gihe asinziriye, bigatuma akanguka kenshi atabizi neza.
Izindi ndwara z'ibitotsi: Abantu bafite ibibazo birimo kugenda basinziriye (Sleepwalking) cyangwa kugira ubwoba bwinshi mu bitotsi (Sleep Terrors) bashobora no kugira ibimenyetso bya Sexsomnia.
Imiti imwe n'imwe: Hari imiti ishobora guhindura imikorere y'ibitotsi, bityo ikagira uruhare mu kugaragara kw'imyitwarire idasanzwe mu gihe umuntu asinziriye.
Icyakora, ibi ntibivuze ko buri muntu unywa inzoga, udasinzira bihagije cyangwa ufite Sleep Apnea azarwara Sexsomnia. Ni ibintu ubushakashatsi bwagaragaje ko bishobora kuba bifitanye isano n'iyi ndwara, ariko ntibihagije kugira ngo byemezwe ko ari byo biyitera buri gihe.
Ibimenyetso byayo bigaragara bite?
Sexsomnia ishobora kugaragara mu buryo butandukanye bitewe n'umuntu.
Umuntu ashobora gutangira kuvuga amagambo ajyanye n'imibonano mpuzabitsina, gukora ibikorwa byo kwikinisha, gukorakora uwo baryamanye cyangwa kugerageza gukora imibonano mpuzabitsina.
Hari n'abashobora kugira imyitwarire isa n'iy'umuntu uri mu gihe cyo gukora imibonano mpuzabitsina, nyamara baba batarakanguka neza.
Ikindi kiranga iyi ndwara ni uko umuntu ashobora kutagira ubushobozi bwo gusobanura ibyabaye mu gihe yari asinziriye, kuko atabyibuka cyangwa akabyibuka mu buryo budasobanutse.
Ibi bishobora gutuma abo babana bagira urujijo, cyane cyane iyo ibikorwa byabaye mu ijoro bitandukanye n'imyitwarire isanzwe y'uwo muntu ari maso.
Ni izihe ngaruka ishobora kugira?
Nubwo Sexsomnia ari indwara ijyanye n'ibitotsi, ishobora kugira ingaruka zirenga ku buzima bw'umuntu uyirwaye.
Mu mibanire y'abashakanye cyangwa abantu babana, ishobora guteza kutumvikana, ubwoba, ipfunwe no kubura icyizere, cyane cyane iyo ibikorwa bibayeho bitasobanuriwe neza.
Umuntu uyirwaye na we ashobora kugira ipfunwe, guhangayika cyangwa gutinya ko hari ibyo yakoze atabizi.
Mu bihe bimwe na bimwe, ibikorwa bishobora guteza gukomereka cyangwa ibibazo bikomeye bijyanye no kubahiriza uburenganzira bw'undi muntu. Kuba umuntu ashobora kuba atabizi neza ibyo akora ntibihita bikuraho uburemere bw'ingaruka ibyo bikorwa bishobora kugira ku bandi.
Ni yo mpamvu ari ngombwa ko iyi ndwara isuzumwa n'abaganga, aho kuyifata nk'imyitwarire isanzwe cyangwa kuyishingira ku byo abantu bakeka.
Imenyekana ite kandi ivurwa ite?
Abaganga bashobora gukeka ko umuntu afite Sexsomnia babajije uko asinzira, ibikorwa agaragaza mu gihe cy'ijoro, igihe bimaze bibaho n'ibyo uwo baryamana cyangwa babana yagiye abona.
Hari igihe bashobora gukoresha isuzuma ry'ibitotsi rizwi nka Polysomnography, rimwe na rimwe rikajyana no gufata amashusho y'ibibera mu gihe umuntu asinziriye kugira ngo bafashe gusobanukirwa neza ikibazo afite.
Uburyo bwo kumufasha bushingira ku bimenyetso afite no ku bindi bibazo by'ibitotsi ashobora kuba afite.
Iyo basanze afite Sleep Apnea cyangwa ikindi kibazo cy'ibitotsi, abaganga bashobora kugishyiraho imiti cyangwa ubundi buryo bwo kukivura.
Abaganga bashobora kandi kumugira inama yo kugira amasaha ahoraho yo kuryama no gukanguka, gusinzira bihagije no kwirinda ibintu bishobora guhungabanya ibitotsi, birimo inzoga.
Nubwo nta muti umwe wemejwe ko uvura abantu bose bafite Sexsomnia, kumenya neza ikibazo umuntu afite no kuvura ibindi bibazo bifitanye isano na cyo bishobora gufasha kugabanya ibimenyetso.
Kuki ari ngombwa kuyimenya?
Sexsomnia ni imwe mu ndwara zerekana ko ibiba mu gihe umuntu asinziriye bishobora kuba bigoye kurusha uko benshi babitekereza.
Kumenya ko ibaho bishobora gufasha abantu kuyitandukanya n'imyitwarire umuntu akora abishaka, bikagabanya guha abantu ibirego cyangwa kubacira imanza hatabanje kumenyekana impamvu y'ibyabaye.
Ku muntu ukeka ko ayifite, ni ngombwa kugana abaganga b'inzobere mu ndwara z'ibitotsi kugira ngo asuzumwe kandi ahabwe ubufasha bukwiye.











