Abanyarwanda 477 bari barahungiye muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC) batahutse mu Rwanda ku wa Kane, tariki ya 12 Ugushyingo 2026, banyuze ku mipaka ya Rusizi na Rubavu, nyuma yo kumara igihe bahura n'ibibazo birimo umutekano muke, kwamburwa ibyabo n'intambara zikomeje mu Burasirazuba bw'icyo gihugu.


Bamwe muri aba Banyarwanda bagaragaje ko ubuzima babagamo muri RDC bwari bugoye, ku buryo hari abatinye gutaha kubera iterabwoba ry'imitwe yitwaje intwaro, irimo umutwe wa FDLR.


Nyiransengiyumva Victoria, umwe mu batahutse, yavuze ko FDLR yababuza gusubira mu Rwanda, ndetse ikabakangisha kubica baramutse bagerageje gutaha.


Yagize ati: "Twabayeho mu buzima bubi igihe cyose. Aba FDLR baratwirukanaga, bakanga ko dutaha, bakavuga ko umuntu wese wagerageza gutaha bazamwica. Twari tubayeho nabi muri za burende. FDLR ni abantu babi cyane, birirwa bambura abantu."


Yakomeje avuga ko yishimiye uko yakiriwe mu Rwanda, ashimangira ko yasanze igihugu gifite umutekano n'ubuzima butandukanye n'ibyo yari yarumvise akiri muri RDC.


Yagize ati: "Ubu mbona ari byiza kuko uko baruvugaga si ko ndusanze. Batwakiriye neza cyane, naho aho twari turi nta muntu wakwifuza gusubirayo. Icyo nifuza ni uko papa umbyara na we yazataha, ndetse n'abandi bakiri yo bagataha, kuko hano dusanze ari amahoro masa."


Undi mutahutse witwa Niyitegeka Alfred yavuze ko intambara z'urudaca n'ibibazo byo kubona ubuvuzi byari mu byamugoye cyane igihe yari muri RDC.


Yasobanuye ko yagerageje gutaha inshuro zitandukanye ariko bikanga kubera umutekano muke.


Yagize ati: "Ni intambara z'urudaca, kurwara ukabura aho wivuriza. Nashatse gutaha biranga kubera intambara. Bahora barwana, ariko ubwo tugize amahirwe tugataha tugiye gufatanya n'abandi kubaka Igihugu cyacu."


Niyitegeka yasabye abandi Banyarwanda bakiri muri RDC gutaha, agaragaza ko umugore we n'abana be bakiri muri icyo gihugu kandi yifuza ko bazongera guhura.


Uko Abanyarwanda 477 bakiriwe mu Rwanda


Mu Banyarwanda 477 batahutse, 341 binjiye mu Rwanda banyuze ku mupaka wa Grande Barrière uherereye mu Karere ka Rubavu, mu gihe abandi 136 banyuze ku mupaka wa Rusizi ya Mbere mu Karere ka Rusizi.


Umunyamabanga Nshingwabikorwa w'Akarere ka Rusizi, Rwiririza Fred, wakiriye bamwe muri bo ku mupaka wa Rusizi ya Mbere, yavuze ko amakuru atari yo n'ibihuha biri mu bituma bamwe mu Banyarwanda bakiri muri RDC bagira ubwoba bwo gutaha.


Yasabye abatahutse kwita ku burezi bw'abana babo, anashishikariza abandi Banyarwanda bakiri muri RDC gutaha bagafatanya n'abandi mu iterambere ry'igihugu.


Yavuze kandi ko hari abagabo bagikomeje kuba mu mashyamba bari mu mitwe y'abarwanyi itandukanye, asaba abatahutse kugeza ku bandi ubutumwa bubashishikariza gutaha.


Nyuma yo kugera mu Rwanda, aba Banyarwanda 477 bajyanywe mu Kigo cy'Agateganyo cya Kijote giherereye mu Karere ka Nyabihu, aho bagiye kwakirwa no guhabwa ubufasha mu gihe bitegura gutangira ubuzima bushya.


MINEMA n'uruhare rwa Minisitiri Albert Murasira


Minisiteri ishinzwe Ibikorwa by'Ubutabazi (MINEMA) ni urwego rwa Leta rufite inshingano zo guhuza ibikorwa byo gucunga ibiza, ibikorwa by'ubutabazi ndetse no gushyiraho no guhuza politiki zijyanye n'abantu bavuye mu byabo kubera ibibazo bitandukanye.


Iyi minisiteri kandi ikurikirana ibikorwa byo kwita ku bantu bakeneye ubufasha n'uburinzi, ku bufatanye n'izindi nzego za Leta n'imiryango mpuzamahanga.


MINEMA iyobowe na Minisitiri Maj Gen (Rtd) Albert Murasira, wagizwe kuri uwo mwanya ku wa 22 Kanama 2023. Mbere yo guhabwa izi nshingano, yabaye Minisitiri w'Ingabo kuva ku wa 18 Ukwakira 2018 kugeza ku wa 6 Kamena 2023.


Ku wa 22 Kamena 2026, Minisitiri Albert Murasira yari ahagarariye u Rwanda mu nama yahuje u Rwanda, RDC n'Ishami ry'Umuryango w'Abibumbye ryita ku Mpunzi (UNHCR) yabereye i Addis Ababa muri Ethiopia, igamije kurebera hamwe uburyo bwo korohereza Abanyarwanda bari barahungiye muri RDC gutaha ku bushake, mu mutekano no mu cyubahiro.


Muri iyo nama, Minisitiri Murasira yagaragaje ko u Rwanda rwiteguye kwakira Abanyarwanda bataha no kubafasha kongera kwiyubaka mu buzima busanzwe.


Amakuru yatangajwe na MINEMA nyuma y'iyo nama agaragaza ko kuva muri Mutarama 2025 kugeza muri Kamena 2026, Abanyarwanda 8.575 bari barahungiye muri RDC bari bamaze gutahuka, muri bo 2.347 bakaba bari batahutse mu mwaka wa 2026.


Ibi bigaragaza ko gutahura Abanyarwanda bari baragiye gushaka ubuhungiro muri RDC ari gahunda ikomeje gukorwa ku bufatanye bw'u Rwanda, RDC na UNHCR.


Nubwo Minisitiri Murasira afite inshingano zo kuyobora ibikorwa bijyanye n'iyi gahunda, nta makuru yemeza ko ari we wakiriye ku giti cye aba Banyarwanda 477 bageze mu Rwanda ku wa 12 Ugushyingo 2026.


Icyizere cyo kongera kubaka ubuzima


Kugaruka kw'aba Banyarwanda 477 kugaragaza ibibazo bamwe mu Banyarwanda bakomeje guhura na byo mu Burasirazuba bwa RDC, ahakomeje kurangwa n'intambara n'umutekano muke.


Bamwe mu batahutse bagaragaje ko icyifuzo cyabo ari ukongera guhura n'imiryango yabo, abana bagasubira mu mashuri, ndetse bakabona amahirwe yo kwiteza imbere.


Ku bafite imiryango ikiri muri RDC, icyizere ni uko na yo izabona uburyo bwo gutaha kugira ngo bongere kubana mu mahoro.


Aba Banyarwanda bageze mu Rwanda ku wa 12 Ugushyingo 2026, mu gihe inkuru yabamenyekanishije yasohotse ku wa 13 Ugushyingo 2026.