Amatora yo kumenya uzayobora Umuryango Mpuzamahanga w'Ibihugu bikoresha Igifaransa (OIF) mu myaka ine iri imbere yasubitsweho umwaka umwe, bituma Umunyarwandakazi Louise Mushikiwabo akomeza kuyobora uyu muryango mu gihe hategerejwe ko ibihugu biwugize byongera kuganira ku uzamusimbura.
Iki cyemezo cyafashwe ku wa Mbere, tariki ya 16 Ugushyingo 2026, mu nama y'Abakuru b'Ibihugu na za Guverinoma bigize OIF yabereye i Phnom Penh muri Cambodia.
Amatora yari ateganyijwe kuri iyi tariki, aho abakandida bane bari bahataniye umwanya w'Umunyamabanga Mukuru wa OIF mu gihembwe cya 2027–2030.
Icyakora, nk'uko ibitangazamakuru birimo AFP na Actualite.cd byabitangaje, ibihugu bigize uyu muryango ntibyashoboye kumvikana ku muntu ugomba kuyobora OIF, bituma hafatwa icyemezo cyo gusubika amatora amezi 12.
Mu gihe hategerejwe andi matora azaba mu mwaka wa 2027, Louise Mushikiwabo azakomeza kuba Umunyamabanga Mukuru w'uyu muryango.
Impamvu amatora ya OIF yasubitswe
Gusubika aya matora byaturutse ku kutumvikana hagati y'ibihugu ku mukandida wagombaga kuyobora uyu muryango, mu gihe habaga n'ihangana rya dipolomasi hagati y'u Rwanda na Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC).
Abakandida bari bahataniye uyu mwanya barimo Louise Mushikiwabo w'u Rwanda, Juliana Amato Lumumba ukomoka muri RDC, Dacian Cioloș wahoze ari Minisitiri w'Intebe wa Romania na Coumba Bâ ukomoka muri Mauritania.
Ibiganiro byabereye i Phnom Penh byamaze iminsi, ariko ibihugu ntibyabashije kumvikana ku mukandida umwe.
Nk'uko amakuru yatangajwe na AFP abigaragaza, ibihugu byari bifite uburenganzira bwo gutora byahisemo kudakoresha amatora mu ibanga, ahubwo byemeranya kongera kwishakamo umukandida uzumvikanwaho mu mwaka utaha.
Iki cyemezo cyafashwe mu gihe umubano hagati ya Kigali na Kinshasa ukomeje kurangwa n'ibibazo bya dipolomasi.
Mushikiwabo azakomeza kuyobora kugeza ryari?
Louise Mushikiwabo yatangiye kuyobora OIF mu mwaka wa 2018, asimbuye Umunyakanadakazi Michaëlle Jean.
Mu mwaka wa 2022, yongeye gutorerwa kuyobora uyu muryango, bityo amatora yari ateganyijwe ku wa 16 Ugushyingo 2026 akaba yari agamije kumenya uzayobora OIF kuva mu 2027 kugeza mu 2030.
Gusubika amatora byatumye Mushikiwabo akomeza kuyobora uyu muryango mu gihe cy'amezi 12 y'inyongera.
Mu byo ibitangazamakuru byatangaje ku bwumvikane bwagezweho, harimo ko u Rwanda rutazongera gutanga umukandida mu matora azaba nyuma y'icyo gihe.
Ni iki iki cyemezo gisobanuye kuri OIF?
Gusubika amatora ni icyemezo kidasanzwe mu mateka y'uyu muryango, kuko kuva umwanya w'Umunyamabanga Mukuru wa OIF washingwa mu 1997, abayobozi bawo bagiye batorwa binyuze mu bwumvikane bw'ibihugu biwugize.
Iki cyemezo cyerekana imbogamizi zituruka ku kutumvikana hagati y'ibihugu bigize umuryango, cyane cyane iyo inyungu za dipolomasi zitandukanye.
Umwaka wongeweho uzaha ibihugu umwanya wo gukomeza ibiganiro no gushaka uburyo bwo kumvikana ku muyobozi mushya.
Kugeza ubu, ikibazo cy'uzasimbura Louise Mushikiwabo ntikirabona igisubizo cya nyuma, kuko amatora yasubitswe kugeza mu mwaka wa 2027.











